Ochrona gleb

Pierwszym zagadnieniem w ochronie gleb jest ochrona ich obszaru, zwana ilościową ochroną gleb. Bardzo dobrze uwypukla ten problem zestawienie wielkości w skali całej planety. Otóż ziemie obsiewane w rolnictwie obejmują dzisiaj blisko 15 min km2, a gleby zniszczone wskutek działalności rolniczej (obecnie nieużytki — w zasadzie pustynie) — obejmują około 20 min km2. Uważa się, że obszar obsiewanych gruntów rolnych na naszym globie ma szansę wzrosnąć nawet ponad 2,5 rażą. Stopień wykorzystania powierzchni ziemi najwyższy jest w Europie, później w Azji, a następnie w Ameryce Północnej. Na pozostałych kontynentach wykorzystanie obszarów zdatnych do uprawy jest bardzo niskie. Byt człowieka zależny jest od gleb a żyzność gleby w dużym stopniu zależy od człowieka. Wobec tego trzeba poznać warunki powstawania i wzrostu żyzności gleb. Gleba powstaje na zwietrzałej części litosfery na skutek działania czynników glebotwórczych, z których szata roślinna i klimat mają charakter dominujący. Przemożny wpływ człowieka na procesy glebowe może łatwo zapewniać wzrost jej żyzności lub doprowadzać do powstawania nieużytków — pustyń. Jeżeli warunki klimatyczne temu sprzyjają, najsilniejszym czynnikiem glebotwórczym są lasy i formacje trawiaste. Stepy na Ukrainie w ciągu 800 lat wytworzyły centymetrową warstwę czarnoziemu. Lasy olszowe wytwarzają l cm gleby w ciągu 500 lat. Im bardziej złożone są formacje roślinne, tym szybsze są procesy glebotwórcze. W rozwiniętych formacjach roślinnych (leśnych i trawostanach) oddziaływanie wszystkich czynników glebotwórczych zostaje spotęgowane. Nie kończy się na obszarach, które one zajmują, gdyż transpiracja, ewaporacja, ruch powietrza, amplituda temperatury są w tych fitocenozach zwielokrotnione i sięgają co najmniej do dwustukrotnej wysokości pokrywy roślinnej.